Onderwijs dat er toe doet

Als zzp'er of liever gezegd zp'er (zelfstandig professional) kom ik op veel verschillende plaatsen en ontmoet ik veel diverse mensen.
Wat de dag van morgen brengt is een onbekend terrein. Dit maakt het werken in het onderwijs interessant en heel gevarieerd.

Wat mij wel opvalt in al die settings in het onderwijs (want daar ben en blijf ik werkzaam) is de wens van iedereen om het "goed" te doen. En als ik dan doorvraag wat dat "goede" dan inhoudt dan is dat altijd gerelateerd aan de leerling of aan de student. Goed onderwijs is onderwijs dat er voor de leerling, de student, het kind toe doet!

Waarom gaat het dan toch soms zo ongelofelijk fout? Waar ligt dat aan? Aan het onderwijs, de leraar, het kind, de ouders? Zomaar wat vragen die bij me opkomen.

Zoals ik al vaker heb geschreven in mijn blogs is er m.i. geen enkel maatschappelijk gebied als het onderwijs waarin zoveel innovaties worden uitgedacht. Ik schrijf met name uitgedacht omdat het met het uitvoeren meestal niet zo'n vaart loopt.
Loop nog maar eens door je eigen school en kijk eens of er veel veranderd is. Ja, de muren hebben vaak een kekker kleurtje en de juf heeft misschien een nieuwe jurk. Maar de setting: kinderen in de klas en juf of meester er voor is in al die jaren niet zoveel veranderd. Klassikaal onderwijs is een al eeuwenoude methode om grote groepen les te geven. Dit is natuurlijk goedkoop maar of het goed is voor de leerlingen? 

Allerlei vormen van vernieuwingen zijn uitgedacht en uitgeprobeerd, maar ook even hard weer losgelaten. Wat is dat toch dat in het onderwijs weinig beklijfd en alles om de zoveel tijd weer opnieuw wordt uitgevonden? Waarom leert men zo weinig van elkaar. Wat op één school goed gaat vindt de andere school weer opnieuw uit. En toch is er iedere dag wel ergens een onderwijscongres of conferentie waar hordes leraren en onderwijsmanagers naar toe gaan. Wordt hetgeen men daar opsteekt niet gedeeld? Uit onderzoek blijkt dat de opbrengsten van het bezoek aan deze conferenties groot zijn voor de bezoeker maar vaak weinig gedeeld worden met collega's of de rest van de school. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat de hoogste opbrengsten voor een team of voor een school gehaald worden uit training on the job en dan ook nog samen het het team. Dit pleit dus voor een teamgerichte aanpak van een verandering of vernieuwing. Samen of collectief leren dus (mijn stokpaardje!!) 

Onderwijs dat er toe doet is niet zozeer gericht op innoveren maar meer op de inhoud, sluit deze inhoud nog aan op de leefwereld van het kind, de leerling, de student. Want dat is toch waar we het allemaal voor doen (zoals ik hierboven al constateerde). Het kan dan wel zo zijn dat het ene kind een andere inhoud of aanpak nodig heeft dan het andere en dat we daarom moeten overgaan tot flexibelere vormen van onderwijs, op maatwerk. Dat is ook verandering en vernieuwing maar dan wel gericht op de doelgroep.

Wat dat betreft zijn er vlammetjes van voorbeelden en daar kunnen andere scholen zich zeker aan warmen. Zoek deze voorbeelden op en doe er je voordeel mee. Mensen die iets moois tot stand hebben gebracht willen dit graag met andere delen. 

Want zoals het motto van lijnspel (het samenwerkingsverband van zp'ers waar ik bij aangesloten ben) luidt:
DELEN IS HET NIEUWE HEBBEN

innoveren een must?

Het lijkt wel een toverwoord. Innoveren je hoort het te pas en te onpas, het lijkt wel of niemand meer iets anders doet....Wat ben je aan het doen? Nou ik ben druk bezig met innoveren......
Wat is innoveren eigenlijk en waarom doen we dat met zijn allen? In de eerste plaats klinkt het waarschijnlijk beter dan vernieuwen, maar het betekent toch echt hetzelfde. En vernieuwen is vooruitgang en dus niet stilstaan. En stilstaan dat doen we niet meer in deze jachtige tijden.

Toch is er niets mis met stilstaan, genietend om je heen kijken en blij zijn met de verworvenheden die we hebben. Als je stilstaat zie je meer en kun je ook details zien die je als je voorbij rent gewoonweg mist.

Als je stilstaat kun je ook achteromkijken. Dat is niet aan te raden als je rent want dan kon je wel eens tegen een muur op lopen en dat kan hard aankomen. Echter zoals bijgaand plaatje laat zien kun je dat ook weer op een innovatieve manier doen

Al achteromkijkend zie je ook weer de goede en slechte zaken die je in je leven bent tegengekomen. Daar leer je van zodat je fouten niet vaker maakt en zodat je de goede zaken kunt herhalen. Niks mis mee zou ik zeggen.

Waarom is het vooral in het Onderwijs dan zo hot dat Innoveren? Hebben we dan niks geleerd van het verleden, maken we alle fouten weer opnieuw en laten we het goede liggen? De leraren klagen steen en been over het feit dat ze elke week, elke maand en elk jaar weer opgezadeld worden met nieuwe ideeen van weer een nieuwe lichting wetenschappers, ambtenaren en anderen die denken het beter te weten.
Terwijl de gemiddelde leraar heel goed weet "hoe het werkt" in zijn of haar klas wordt hij overspoeld met (overigens goed bedoelde) vernieuwingen en richtlijnen.

Het onderwijs volgt al enige decennia het Angelsaksische model van meten is weten, afrekenen en nadruk op cognitieve kwaliteiten.
Het gevolg hiervan is duidelijk, veel schooluitval, vaak ongelukkige kinderen die hun andere kwaliteiten niet mogen laten zien, pesterijen, discriminatie enz. enz.
Zou het niet goed zijn om een pas op de plaats te maken en eens om te kijken? Was het vroeger zoveel slechter? Was er een model dat wel recht deed aan de meerdere competenties, vaardigheden, intelligenties van mensen? Doen ze het in andere landen misschien anders? beter?

In het beroepsonderwijs in Duitsland is het Rijnlands model nog steeds van kracht, hier wordt nog vanuit het Leerling-Gezel-Meester (LGM) principe gewerkt en mag de leerling gaandeweg zijn loopbaan alle kwaliteiten die hij bezit laten zien. Het  LGM-principe is gebaseerd op de zeer oude vorm van ambachtsleren binnen een werkplaats. Het achterliggende idee is dat nieuwe werklieden kunnen leren van voorbeelden, toepassingen en ervaringen van meer ervaren werklieden, door samenwerking en gezamenlijke probleemoplossing. Wat is er mooier voor een kind om zo te leren. Ook in Nederland worden deze vormen van beroepsonderwijs gaandeweg meer en meer ingezet. Dat is mooi, men heeft dus achterom gekeken en gezien dat dit principe ook nu nog werkt, hoezo innoveren? 

In het Rijnlands denken staat ook de mens voorop en niet zijn prestaties. Het Rijnlands model is een economisch model waarbij niet alleen winst voorop staat maar ook het werkplezier en het welbevinden van mensen. Als je dit doortrekt naar het onderwijs zijn dus niet alleen de prestaties van leerlingen van belang, of het aantal diploma's dat de school afgeeft maar zeer zeker ook het welbevinden van de leerlingen en de docenten. 

Gepersonaliseerd onderwijs komt dan al gauw om de hoek kijken. Het streven om ieder kind zoveel mogelijk zijn eigen leerproces te laten volgen met aandacht voor alle kwaliteiten die het heeft. Finland staat qua onderwijs in hoog aanzien op dit moment en hier focust men op talentontwikkeling, jonge kinderen mogen nog spelen en men is niet gericht op een zo vroeg mogelijke cognitieve ontwikkeling. Ook is er een verbod op testen!!! Leerlingen kunnen daardoor leren in een angstvrije omgeving waarin creativiteit en eigen initiatief worden aangemoedigd. 
zie http://www.sbo.nl/blog/schoolsysteem-finland/

Als we in Nederland eens even stil zouden staan en om ons heen kijken of even over de schouder kijken dan zijn er genoeg mogelijkheden om te innoveren naar de "gelukkige school" en is iedere school in staat om hieraan invulling te geven in een collectief leerproces van 
schoolleiding, lerarencorps, leerlingen en ouders. 

Dit collectieve leerproces is de mooiste innovatie die je je kunt bedenken. Laten we daar in Nederland naar streven. 

www.cc-onderwijs.nl