Weer een vakantie

het is en blijft een verzuchting die ik, zo lang ik in het onderwijs zit, blijf slaken.
Alweer een vakantie? Dat houdt de boel toch op.... we moeten door.... er moeten zaken af...
En dan kijken mijn collega's me best wel wezenloos aan, hoezo door? Hoezo moet af?
Het is vakantie, de school gaat dicht, we zijn weg, de email is uit, de telefoon gaat uit en na volgende week zien we wel weer.

Ik blijf me daarover verbazen en moet er blijkbaar nog altijd aan wennen. In het bedrijfsleven en in andere instellingen gaat het leven gewoon door ook als ik of iemand anders vakantie heeft. Hier worden geen deuren gesloten en gaat de email en de telefoon echt niet uit. Brood moet gebakken worden, zieken moeten verzorgd en branden geblust. Altijd maar weer 24 uur per dag.

Het is knap dat het onderwijs dit al zo lang volhoudt, volgens mij als een van de laatste maatschappelijke instituties en dit ook nog vol verve blijft verdedigen.
Het is niet meer zo rigide als een tijd geleden maar als je deze en volgende week in het onderwijs probeert een afspraak te plannen of een school zou binnenlopen (zo die al open is) dan is het toch erg stil daar. Mensen zijn op vakantie! 

Wat mijzelf betreft, ik heb natuurlijk de luxe om op een ander tijdstip te kunnen gaan, dus makkelijk praten dan hoor ik wel vaker. Daar staat tegenover dat ik geen vaste aanstelling heb en waarschijnlijk ook niet krijg, geen of variabel pensioen op bouw en vanaf september weer moet knokken om projecten te mogen doen zodat er weer geld binnenkomt. Het is of het een of het ander. Voor vrijheid moet je altijd betalen.

Maar ik vraag me wel af hoe het komt dat in het onderwijs zoveel projecten, in alle goede bedoelingen, stranden. ik wijt het aan de tijd (tijdgebrek? prioriteit?). Door de indeling in schooljaren start een project meestal pas echt goed na de herfstvakantie (eerst opstarten, dan vakantie) en de start is meestal voortvarend tot aan de kerstvakantie. Dan moet men in januari de draad weer oppakken en kabbelt men verder onder het mom van veel discussies en brainstormen en iedereen zijn zegje doen, tot aan de voorjaarsvakantie. Daarna start de uitvoering van het plan, men gaat ontwikkelen en schrijven en met elkaar aan de slag. In de meivakantie gaat iedereen even bijkomen van het harde werken maar daarna slaat de paniek  toe want het moet af voor de zomervakantie. Dat gaan we niet redden dus wordt er uitstel aangevraagd en meestal ook wel verleend waarna het proces na de zomervakantie weer opnieuw ingaat want soms heb ik de indruk dat zaken in die zomervakantie "met de zon in de zee zakken".

Hopelijk zien jullie dit verhaal als een beetje satirische blik op de ontwikkelingen in het onderwijs. Het is gelukkig niet zo zwart-wit maar soms denk ik dat we ons in het onderwijs iets bedrijfsmatiger zouden moeten opstellen en er voor moeten zorgen dat zaken af komen. Hierbij kan een pdca cyclus of de collectieve leercyclus een heel handig hulpmiddel zijn  om in ieder geval de fasen in ontwikkelprocessen, teamvorming e.d. te onderkennen.

Curriculumontwikkeling een kwestie van vallen en opstaan

Sinds twee jaar ben ik, naast andere klussen, bezig met het ontwikkelen van een nieuwe opleiding én met het vormgeven van een nieuw curriculum van een bestaande deeltijdopleiding.
Dit is een zwaar proces van vallen en opstaan en van vooruit hollen tot stilstaan en achteruit kijken.
Als er al een ontwikkelmodel gebruikt wordt is het zaak om dit niet te rigide toe te passen en de leraren ook de ruimte te geven om hun 'common sense' in te zetten. Zij weten vaak heus wel hoe goed onderwijs er uit ziet en hoe ze dit kunnen vormgeven en impliciet doen ze het vaak goed.

Zo werken wij volgens het 4C/ID model van Van Merrienboer e.a. waarin authentieke taken gebruikt worden met aan het begin veel sturing door docent/school en aan het eind van de module, leerjaar en opleiding minder sturing en meer zelfstandigheid van de student. Men gaat uit van meer/minder complexe beroepssituaties waarin de student gaandeweg leert om als een professional te handelen en zijn beroepsvaardigheden en houding ontwikkelt. Over dit model valt natuurlijk nog veel meer te zeggen maar het is de kunst om dit model te gebruiken als een hulpmiddel en niet als een voorschrift waar koste wat kost aan voldaan moet worden.

Het is wel heel mooi om te zien hoe men met elkaar de zoektocht naar goed en vernieuwend onderwijs heeft ingezet. Men gaat op zoek naar literatuur, er wordt overlegd en er wordt samen gezocht naar de beste manier om dit onderwijs vorm te geven.
Wat hierbij soms uit het oog verloren wordt is het perspectief van de student zelf. Hoe biedt ik het onderwijs zo aan dat de student het uitdagend vindt en gemotiveerd is om verder te gaan.
Goede hulpmiddelen daarbij zijn video's, filmpjes, foto's e.d. de studenten/jongeren van nu zijn zeer visueel ingesteld en daar moeten we rekening mee houden.
Blended learning is dan ook het toverwoord tegenwoordig en dat betekent een goede mix van on-line en off-line en van face-to-face en afstand onderwijs. Maar daar moet dan wel een visie aan ten grondslag liggen. Zo maar in het wilde weg, filmpjes of foto's plaatsen is niet de bedoeling.

Het mooiste zou zijn als het onderwijs meteen in de elektronische leeromgeving (blackboard of andere omgevingen) ontworpen wordt. Dan zie je meteen hoe het er uit komt te zien voor de student en is het makkelijker om jezelf hierin te verplaatsen.

Bij de ontwikkeling van de nieuwe opleiding Associate degree Zorg & Technologie (zie http://www.zuyd.nl/studeren/studieoverzicht/zorg-en-technologie-ad) hebben we hier gebruik van gemaakt en na een try-out van een module (Zorg op Afstand) bleek uit de evaluatie dat dit door de studenten zeer gewaardeerd werd. Zij konden zelfstandig het programma doorlopen en op de terugkomdagen hun vragen stellen en opdrachten verder met hun peers uitwerken. Al met al succesvol voor het ontwikkelteam.

Ik wil dan ook een lans breken voor het ontwerpen van onderwijs vanuit een ontwerpmodel én met behulp en inzet van een elektronische leeromgeving!

Janssen-Noorman, A. M. B. & van Merriënboer, J.  J. G. (2002)
Innovatief onderwijs ontwerpen. Via leertaken naar complexe vaardigheden. Groningen: Wolters Noordhoff.

Van Merriënboer, J. J. G. (2005). Het ontwerpen van leertaken binnen de wetenschappen:
Four-components instructional design als generatief ontwerpmodel. Inaugurale rede uitgesproken
op 8 juni 2005 bij aanvaarding van de Leerstoel Ererector Verhaegen aan de Universiteit Hasselt, België.

Nieuw jaar, nieuwe kansen en vooruitzichten

Zo daar schrik ik even van, mijn laatste bericht heb ik op 15 oktober van het vorig jaar gepost. Dat is eigenlijk veel te lang geleden.
Maar excuses genoeg, zoals ik al schreef had ik op dat moment twee banen en nog een stuk of wat projecten én het allerbelangrijkste er was nog een derde kleindochter op komst.

Het was druk, maar het geeft ook veel voldoening als je weer volop mee mag draaien in de maatschappij of in mijn geval in de onderwijswereld.
Mijn banen (waarvan er één bijna is afgerond) verlopen voorspoedig. Ik hoop binnenkort de analyses van de vragenlijst van de EADTU, naar de inzet van MOOCs in het hoger onderwijs in Europa, afgerond te hebben en kan dan starten met de rapportage daarvan. Tot maart ben ik hier nog een dag in de week mee bezig. Zeer interessante materie.

Voor Zuyd hogeschool werk ik nu drie dagen per week bij de HBO-V (verpleegkunde) enerzijds als mede-ontwikkelaar van de Associate Degree Zorg en Technologie en anderzijds bij de nieuwe Deeltijdopleiding die beiden in september 2016 starten.
Voor de AD hebben we een drietal try-out modules ontwikkeld die drie weken duren en waarvan de start op 14 januari a.s. gepland is. Dus bij interesse zie: http://zorgacademie.eu/opleiding/bij-en-nascholing (de laatste drie modules zijn de try-out modules).
Er moet nog een hoop werk verzet worden voordat we kunnen starten maar het begin is er en er wordt heel hard gewerkt en ontwikkeld om alles op tijd af te hebben.

De projecten waar ik bij betrokken ben zijn: leernetwerken in de wijk en professionaliseren van docenten in de Chemie. Om met het laatste te beginnen, er zijn diverse bijeenkomsten geweest die draaiden om de collectieve leercyclus (Castelijns, Koster en Vermeulen, 2009, Goes-Daniels, 2011) en waarbij de docenten de zaken die ze in de bijeenkomsten samen met een coach bespraken meteen in hun eigen onderwijsgroepen toepasten. Dit bleek goed te werken en men wil er wel mee doorgaan.
De leernetwerken hebben de opstartfase achter de rug en zijn nu bezig met hun thema's (zelfmanagement van de client versterken en professionaliseren) waarbij zij ook ondersteuning krijgen van de projectleiding en anderen. In dit project ben ik de onderzoeker en zal ik samen met de evaluatoren van de leernetwerken op zoek gaan naar de antwoorden op de onderzoeksvragen.

En ja, op 8 december is ze geboren: een allerliefst meisje met een donkere bos haar. Een beauty natuurlijk (maar dat vindt iedere oma). Ze heet Lotte en we zijn allemaal heel blij met haar. Haar twee zusjes niet in het minst.

Een drukke tijd achter de rug en een drukke tijd in het vooruitzicht maar allemaal gevuld met mooie zaken en hopelijk aan het einde een succesvol resultaat.
Ik hou jullie weer op de hoogte.

Rest mij iedereen een goed en gezond 2016 te wensen.